Orqaga
Insoniyat Ilm-fan Koinot Madaniyat va sanʼat Biografiya
Saralash:
TOP
Joylangan sana Xronologiya TOP
Asrlar
m. a. XXV m. a. IX m. a. XI m. a. LXVI m. a. LVI m. a. XXXII m. a. XXXI m. a. XXVII m. a. XXVI m. a. XVIII m. a. XVI m. a XV m. a. VIII m. a. VII m. a. VI m. a. IV m. a. III m. a. II m. a. I I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI XVII XVIII XIX XX XXI
Umumiy maqolalar soni: 27

Somoniylar

IX–X

Somoniylar imperiyasi

819–999
 Gana (VII-XIII asrlar) — Gʻarbiy Afrikaning oʻrta asrlardagi yirik savdo imperiyalarining eng birinchisi.

Gana (Vagadu) imperiyasi

IX–XIII

Somoniylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy hayot

IX–X
 867-yil: Makedoniyaliklar sulolasi davrida Vizantiya imperiyasining qayta tiklanishi.

Maqduniylar sulolasi davrida Vizantiya imperiyasining qayta tiklanishi

867-yil
Sharqiy slavyanlar haqida.

Sharqiy slavyanlar. Kiyev rusi

882-yil
 Buyuk Alfred (846–899-yillarda yashab oʻtgan) — Angliya janubi-gʻarbidagi saks qirolligi — Uesseks qiroli (871–899-yillar).

Uessekslik Buyuk Alfred, birinchi ingliz qiroli vafot etadi

846–899

Abu Mansur al-Moturidiy

islomshunos

840-yildan keyin boʻlingan imperiya

840-yil
 Rus oʻlkasida Ryurikovlar sulolasining boshlanishi 862–1598.

Ryurikovlar sulolasi

862–1598
 864-yil: Bolgariyaning Boris I qoʻl ostida nasroniylashuvi.

Bolgariyaning Boris I qoʻl ostida nasroniylashuvi

864-yil
Ilk o'rta asrlarda Osiyo mamlakatlari madaniyati.

Ilk oʻrta asrlarda Osiyo mamlakatlari madaniyati

IX asr
 868-yil: Ahmad ibn Tulun Abbosiylar xalifasidan ajralib chiqib, mustaqil Tuluniylar sulolasiga asos soladi.

Tuluniylar sulolasi

868–905
 870-yil: Serblarning nasroniylashuvi.

Serblarning nasroniylashuvi

870-yil

Abu Bakr al-Xorazmiy

buyuk allomalardan biri

IX–XII asrlarda Oʻrta Osiyoda me’morchilik, san’at va musiqa

IX–X
 Janubiy italiyada islom dini. Italiyada islom dini.

Islom dini janubiy Italiyada

IX asr

Abu Abdulloh al-Xorazmiy

olim
Abu Abdulloh Rudakiy haqida ma'lumot.

Abu Abdulloh Rudakiy

adib
Uyg'onish davri haqida.

Uygʻonish davri

IX–XVI
 850—875-yillar: Ilk skandinaviyalik koʻchmanchilar Islandiyaga yetib keladi.

Ilk skandinaviyalik koʻchmanchilar Islandiyaga yetib kelishadi

850–875

Abu Nasr Forobiy

faylasuf, ensiklopediyachi olim, astronom va matematik

Muhammad at-Termiziy

buyuk allomalardan biri

Safforiylar sulolasi

861–1002

Movarounnahr va Xorazmning madaniy hayoti

IX–XII

Movarounnahrda islom dinining ma’naviy hayotga ta’siri

IX–XIII

Abu Bakr Narshaxiy

adib

Menyu

  • Hodisalar Tarixiy hodisa va biografiyalar xronologiyasi.
  • To‘plamlar Turli mavzular bo‘yicha maqolalar to‘plami.
  • Glossariy Turli tarixiy terminlar to‘plami.
David
Mikelanjelo

Yuqori Uygʻonish davri haykaltaroshi Mikelanjelo Buonarroti tomonidan yasalgan marmar haykal. U ilk marta 1504-yil 8-iyunda Italiyaning Florensiya shahri Piazza della Signoria maydonida jamoatchilikka taqdim etilgan.
David Mikelanjelo
Yuliy Sezar
Mil. av. 100–44-yillar

Birinchi triumvirat aʼzosi boʻlgan Sezar Rim armiyasiga Galliya urushida boshchilik qiladi. Soʻngra fuqarolar urushi davrida oʻzining siyosiy raqibi boʻlgan Pompeyni magʻlub etadi va miloddan avvalgi 49-yildan 44-yilgacha, uning joniga qasd qilingunga qadar Rimni diktator sifatida boshqaradi.

Sezarning keyingi tarjimayi holini yoritib bergan Svetoniy va Plutarx asarlari asosiy manbalardir. Koʻpgina tarixchilar Sezarni tarixdagi eng buyuk harbiy rahbarlardan biri deb hisoblaydi. Keyinchalik uning taxallusi “imperator” soʻzining sinonimi sifatida qabul qilindi: “Sezar” unvoni butun Rim imperiyasida qoʻllanilgan. Bu esa keyinchalik nemischa “Kaiser” va ruscha “sar” soʻzlari kelib chiqishiga turtki boʻldi.
David Mikelanjelo
Galiley teleskopi

1609-yilda italiyalik astronom, matematik, fizik va mutafakkir Galileo Galiley uch marta kattalashtirib koʻrsatadigan qurilmani yaratdi va yulduzlarni oʻrganish uchun uni osmonga qaratdi. Shunday qilib, bu qurilma teleskopga aylandi.

Galiley teleskopi bu — refraktor bilan ishlaydigan optik teleskopning bir turi boʻlib, linzalar tizimidagi yorugʻlik nurlarining sinishiga asoslanadi. 1611-yilda Kepler teleskop okulyaridagi sochuvchi linzani yigʻuvchi linza bilan almashtirish taklifini kiritdi. U ajraladigan nurlar yoʻnalishini — obyektiv (F) bilan parallel nurga qaratilganidan soʻng oʻzgartirdi.

Bunday oʻzgarish teleskopning koʻrish maydonini kengaytirdi, yaʼni osmonning katta qismini qoplab olishga imkon berdi. Lekin u teskari tasvirni uzatdi. Kepler teleskopidan foydalangan astronomlar “teskari dunyoni” kuzatishga odatlanib qoldi.
David Mikelanjelo
Nil Armstrong
1930 — 2012

U 1969-yil iyul oyida Oy tomon yoʻlga chiqqan “Apollon-11” kosmik kemasi ekipajini boshqardi. Ularning asosiy vazifasi oyni zabt etish edi. Armstrong va uning sherigi Baz Oldrin 2 soat 31 daqiqa va 40 soniya davomida oy yuzasida boʻlishdi.

AQSh “Apollon-11” loyihasi uchun 25 milliard dollar sarfladi. Bugungi qiymatda esa bu miqdor 150 millarddan oshgan boʻlardi — mana bu haqiqiy investitsiya. Qiziqarli faktlardan biri, Armstrongning yurak urushi “Apollon-11” uchirilishi paytida daqiqasiga 110 marotaba yetgan. Oyga qoʻnganda esa bu koʻrsatkich daqiqasiga 150 taga koʻtarilgan.
David Mikelanjelo